Deze blog is geschreven door Mareike van The Fork Ranger in samenwerking met Ekomenu. We hopen dat deze inzichten je motiveren om nog meer te genieten van een lekker duurzaam menu. 
 

Voor mijzelf was dit iets gemakkelijker toen ik als vegetariër mijn partner (vleesliefhebber) ontmoette, omdat we vanaf het begin af aan al wisten dat we andere eetvoorkeuren hadden. Maar alsnog moesten we samen wel even uitzoeken hoe we dit gingen aanpakken. Dus ik kan me goed voorstellen dat dit een grote uitdaging is als je wellicht al langere tijd samen bent, samen woont, of vrienden bent en toch stappen wilt zetten!

Samen eten voelt niet alleen goed, onderzoek heeft ook laten zien dat het echt goed voor ons is. Mensen die met anderen eten voelen zich beter over zichzelf en hebben een groter netwerk dat sociale en emotionele support kan bieden. Ook voel je je meer verbonden met degenen waarmee je samen eet en nog meer als je tijdens het eten samen lacht en leuke herinneringen ophaalt. Dus natuurlijk wil je al deze goede dingen niet ‘op het spel zetten’ met jouw voorkeuren.

Misschien is iets anders eten daarom ook wel zo lastig; het is vaak helemaal geen individuele keuze. Het heeft een grote sociale impact, en juist die is heel erg belangrijk! Een maaltijd met anderen kunnen delen is waardevol, en dat is nou eenmaal lastiger als je iets anders wil eten dan de ander. Dus hoe kun je dat het beste aanpakken? Want twee keer koken is natuurlijk een beetje onzin.

Je bent trouwens niet de enige. Toen we mensen in een Fork Ranger enquête vroegen aan te geven hoe hun partner (of huisgenoot) dacht over duurzamer eten, gaf bijna de helft aan dat ze een partner hadden die minder geïnteresseerd of gemotiveerd was. Dus hoog tijd om naar de oplossingen te kijken.
 

Scenario 1: je wil zelf minder of ander vlees eten

Als je zelf helemaal geen vlees of vis wil eten, scroll dan meteen verder naar scenario 2.

Ook zonder vegetariër of veganist te worden kun je duurzamer eten. Simpelweg door minder of ander vlees te kiezen. Vlees is nou eenmaal een van de ingrediënten met de grootste klimaatimpact, en dan vooral rundvlees. Dit komt doordat er 1) veel voer en dus land voor nodig is en 2) herkauwers (zoals koeien) boeren en scheten laten waarbij methaan - een nog sterker broeikasgas dan CO2 - vrijkomt. Als je dus minder of ander vlees gaat eten, heb je al een grote impact!

Maar wat doe je als jij minder of ander vlees wil eten om hiermee minder impact op het klimaat te hebben, maar de ander(en) dit niet zo belangrijk vind(en)? Laten we ons richten op degenen waar je mee woont en vaak samen mee kookt en eet. Hieronder delen we 3 verschillende manieren hoe je dit kan aanpakken. Als je zelf helemaal geen vlees of vis wilt eten, scroll dan meteen even verder naar scenario 2.

We hebben berekend hoe duurzaam elke aanpak is aan de hand van de recepten van Ekomenu. Ze zijn een van de weinigen die de CO2 impact van hun recepten online publiceren en we zijn heel blij dat ze die met ons deelden! Een andere reden dat we Ekomenu recepten gekozen hebben is omdat zij een grote diversiteit aan recepten hebben. Bijvoorbeeld ook opties met vlees en vis (en die hebben wij zelf niet).

Hoe hebben we bepaald of de aanpak duurzaam is? Ekomenu legt hier uit dat een duurzame avondmaaltijd een CO2 impact van 930 gram heeft. Fork Ranger kwam via andere onderzoeken op een duurzaam doel van 946g CO2 uit (WNF en RIVM). Voor de zekerheid gebruiken we hieronder de laagste waarde van 930g CO2 als duurzaam doel voor onze avondmaaltijd.
 

Manier 1) Allebei de helft van de week bepalen

Wellicht is deze manier het meest voor de hand liggend: je kiest allebei de helft van de gerechten. Tenslotte deel je samen een huishouden, dus het zou het meest logisch zijn om allebei evenveel invloed te hebben op wat er uiteindelijk op tafel komt. Natuurlijk houd je er een beetje rekening mee als de ander niet van champignons houdt, maar ook dan blijft er nog genoeg keuze aan gerechten over. Stel jij kiest 2 vega en 2 plantaardige gerechten en je partner kiest 1 maaltijd met vis, 1 met kip en 1 met rundvlees (menu 1). Gemiddeld gezien kom je dan nog steeds op een duurzaam voedingspatroon uit. Dit laat ook weer eens zien dat je helemaal geen vegetariër of veganist hoeft te worden om toch klimaatvriendelijk te eten.

Zelfs als je samen iets vaker vlees kiest, maar dan wel vlees met een lagere klimaatimpact, zoals kip en vis, kom je nog steeds duurzaam uit (menu 2). Maar wat als je partner echt heel erg van rundvlees houdt? Stel je voor dat je partner drie keer een gerecht met rundvlees kiest. Als je dan zelf vier plantaardige gerechten kiest, dan kom je verrassend genoeg nog steeds op een duurzaam gemiddelde (menu 3). Dit zou trouwens niet zomaar het geval zijn met willekeurige rundvleesrecepten van het internet, want Ekomenu besteedt hier meer aandacht aan. Meer hierover ontdek je hieronder.

Ekomenu%201-%20How%20to%20split%20the%20week_NL

Is het nodig om dit echt zo 50/50 te splitten? Om dit antwoord te vinden, heb ik honderd keer een Ekomenu receptenselectie voor een jaar gemaakt: helemaal random. Soms zat er wel eens een dubbel recept in, maar verder was elke selectie over het jaar anders. En wat bleek?

In drie kwart van die honderd simulaties kwam ik nog steeds uit op een duurzaam voedingspatroon. Dat wil zeggen: de CO2 impact van het gemiddelde recept was lager dan 930 g CO2 per portie, het duurzame doel. En ook in de andere kwart van de gevallen waarin het doel niet werd gehaald, bleek de CO2 impact nog steeds veel lager dan het Nederlands gemiddelde.

Ik was best verrast door deze uitkomst, dus ging ik de data doorspitten. En wat blijkt: dit komt omdat Ekomenu in verhouding al veel recepten met een lage klimaatimpact aanbiedt. Daarnaast gebruiken ze kleine portiegroottes vlees: beter voor het klimaat en voor je gezondheid!

Als je hetzelfde zou doen voor alle recepten van bijvoorbeeld een supermarktketen, zou je waarschijnlijk hoger uitkomen. De verhouding van de recepten is dan namelijk anders (veel meer recepten met vlees) en de hoeveelheid vlees per portie is in veel gevallen hoger.
 

Manier 2) Las af en toe cheat days in

Bij deze manier kies je samen een aanpak die je de meeste tijd hanteert, maar waar je soms van afwijkt: de zogenoemde cheat days. Vaak wil je partner zich best aan jouw wensen aanpassen, maar simpelweg niet ALTIJD. Verwacht van je partner niet dat diegene dezelfde keuzes maakt als jij. En gelukkig hoeft dat ook niet. Ook voor jezelf kan het toestaan van cheat days het trouwens veel gemakkelijker maken. Het is gemakkelijker duurzaam te gaan eten als je niet het gevoel hebt dat je iets nooooit meer mag eten. En vaak zijn er wel momenten waarin je allebei een andere keuze kan maken: als je zelf bij andere vrienden gaat eten, als je een een uitje met werk hebt of als je samen uit eten gaat. En ook thuis op de bank kun je soms besluiten samen een ‘cheat day’ in te lassen. Dit geeft zo iets meer ruimte om je goede voornemens vol te houden.

Stel je kiest ervoor om thuis voornamelijk vegetarisch te eten, dan kun je alsnog 3 dagen per maand een maaltijd met een hogere klimaatimpact (bijvoorbeeld het Ekomenu recept Biefstuk met chimichurri, bimi en pastinaakpuree (1), Broodje hamburger met 'coleslaw' en dragonsaus (2), en Wok met biefreepjes, paksoi, paprika en limoenrijst kiezen. Alsnog kom je gemiddeld duurzaam uit! Als je voornamelijk plantaardig eet, ligt je gemiddelde CO2 impact de meeste dagen nog iets lager en kan je zelfs 4 dagen als cheat day inlassen. Dat is toch alweer 1 avond in de week ;).

Ekomenu 2- Cheat days_NL
 

Manier 3) Kijk naar de klimaatimpact en niet naar of iets vegetarisch of plantaardig is

Deze manier kan helpen om uit het zwart-wit denken te komen van ‘vlees eten is niet duurzaam’ en ‘vega(n) is wel duurzaam’. Wellicht geven de andere manieren je het idee dat vegetarische maaltijden altijd beter scoren qua klimaatimpact. En dit is ook wel vaak zo, maar niet altijd.

Het goede nieuws is namelijk dat als je partner een vleesliefhebber is, er van elke soort vlees een maaltijd te vinden is met dezelfde klimaatimpact als een typische vegamaaltijd. Alleen van sommige soorten vlees is dit moeilijker dan andere. Voor rundvlees is er tussen al die Ekomenu recepten met rundvlees bijvoorbeeld maar één recept waarbij dit het geval is. Terwijl er voor varkensvlees en kip al veel meer maaltijden zijn die een vergelijkbare impact hebben als een typisch vegagerecht. Maaltijden met vis zijn qua klimaatimpact vergelijkbaar. Daarom ligt het percentage dicht bij 50: die scoren dus ongeveer de helft van de tijd beter en de helft van de tijd slechter dan het typische vegagerecht.

Ekomenu%203-%20Recipes%20lower%20than%20veg%20median_NL

Om nog wat duidelijker te laten zien hoe veel recepten van elkaar kunnen verschillen, bekeken we twee rundvleesrecepten in detail. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de Biefstuk Tagliata met Parmezaan (niet te verwarren met tagliatelle) en de Patatas Bravas met Aioli met Gehaktballetjes in Tomatensaus, dan zie je dat beide 100g rundvlees per portie bevatten. Toch is de klimaatimpact van het eerste recept 2,5 keer hoger dan het tweede recept. En dat komt door welk soort rundvlees wordt gebruikt. De klimaatimpact voor een biefstuk is veel hoger dan voor runderrookworst, omdat je biefstuk vooral van vleeskoeien maakt. De klimaatuitstoot kan dan niet ook nog over melk en zuivel worden verdeeld, wat wel het geval is voor worstjes die van melkkoeien gemaakt kunnen worden. Dit soort kleine details kunnen er dus voor zorgen dat er zelfs nog heel wat verschil in klimaatimpact van een bepaalde categorie recepten is.

Ekomenu%204-%20Comparing%202%20beek%20recipes_NL

Als deze manier je aanspreekt, kan je samen naar bijvoorbeeld de Ekomenu recepten kijken en degenen kiezen met een lage CO2 impact. Bij elk recept zetten ze ‘meet hoe goed je eet’. Zoek naar het volgende icoontje:

Icon_CO2eq (1)

Als een recept een 45% CO2 reductie of nog minder heeft, dan weet je dat het recept duurzaam is.

Helaas is deze manier wel iets lastiger als er geen data van recepten beschikbaar is. In de Fork Ranger app zit je trouwens ook altijd goed, omdat alle recepten zonder vlees en met minder zuivel zijn. We hebben dit gedaan omdat mensen vaak al een aantal favoriete recepten hebben met vlees en vooral op zoek zijn naar nieuwe vegetarische of plantaardige recepten. Maar wellicht is de Fork Ranger app dan niet het beste medium voor deze manier, aangezien je partner dan minder blij zal zijn als er geen vleesopties tussen zitten.
 

Scenario 2: je wil zelf helemaal geen vlees of vis wil eten

Het kan natuurlijk ook zo zijn dat je liever helemaal geen vlees of vis (en misschien ook wel geen zuivel en eieren) wilt eten en je partner, huisgenoot of vrienden wel. In dat geval is het natuurlijk wel iets moeilijker om elkaar te vinden, want de bovenstaande manieren zijn dan niet passend.

Hierbij een paar tips die kunnen helpen:

  • Biedt aan om recepten te kiezen, boodschappen te doen en te koken: het is natuurlijk extra lastig als je samen wilt eten, jij wil graag vegetarisch of plantaardig, maar de ander die dat niet perse wil, heeft de druk een goede maaltijd op tafel te zetten. Je weg vinden naar nieuwe ingrediënten in de supermarkt, wegwijs worden met nieuwe ingredienten in de keuken en simpelweg anders leren koken zijn allemaal drempels die extra moeilijk te nemen zijn voor je partner, zeker als diegene zelf niet de meest gemotiveerde is. Dus door dit (aan het begin) meer op je te nemen, is het makkelijker om de ander er kennis mee te laten maken.
  • Laat de ander vlees los bijbestellen/bijvoegen bij een complete maaltijd. Dit klinkt misschien logisch, maar is wel belangrijk dat je het niet andersom doet (vleesmaaltijden kiezen en het vlees weglaten), want dan mis je op een gegeven moment voedingsstoffen. Je partner kan bijvoorbeeld:
    • Kip toevoegen aan curry’s of wraps
    • Varkensworstjes aan aardappelgerechten
    • Spekjes toevoegen aan een pasta
  • Kaas is sowieso in veel gerechten gemakkelijk achteraf juist wel of niet toe te voegen. In een ovengerecht kan je ervoor kiezen een deel wel en deel niet (of met een plantaardige vervanger) te bestrooien. Dit doe ik zelf nu ook vaak nu mijn partner van vleesliefhebber naar volledig plantaardig geswitcht is, maar ik vegetariër ben.
 

Conclusie

Duurzamer eten terwijl je partner, huisgenoot of vrienden minder enthousiast zijn, kan best een uitdaging zijn. Gelukkig zijn er een aantal pragmatische manieren die je helpen stappen te zetten en toch samen te eten: want samen eten is goed voor je! Dat moet je dus zeker niet aan voorbijgaan ;).

Als je zelf nog wel vlees/vis eet, maar minder of vlees met lagere impact, dan kan je kiezen om bijvoorbeeld allebei de helft van de week te bepalen wat er op tafel komt. In de meeste gevallen zul je dan samen onder aan de streep nog steeds een duurzaam voedingspatroon hebben. Als je trouwens random uit de recepten van Ekomenu kiest, zit je in driekwart van de gevallen ook goed.

Een andere manier is om te kijken of je een bepaalde basis aanpak kan kiezen en jullie jezelf af en toe wat cheat days toestaan. Op die manier geef je ruimte: er is niks wat je noooooit meer mag eten.

En als laatste kun je ook naar de klimaatimpact van een gerecht kijken. Dit helpt om niet te veel met de labels ‘vegetarisch’ en ‘plantaardig’ te stoeien, want van elke soort (rundvlees, varkensvlees, kip, vis) is wel een recept te vinden dat ook een lage klimaatimpact heeft. Al moet ik ook zeggen dat er van kip en vis veel meer keuze is dan van rundvlees.

Als je zelf geen vlees/vis eet, dan is de uitdaging groter, maar niet onmogelijk. Je kunt bijvoorbeeld een groter deel van het recepten kiezen, boodschappen doen en koken (aangezien dit voor vegetarische of plantaardige gerechten voor je partner lastig zal zijn). Ook kan je flexibel vlees, vis of kaas er los bij serveren waardoor er voor elk wat wils is.

En ook als je dit allemaal maar veel gedoe vindt, gemiddeld gezien zit je bij Ekomenu, die de receptendata voor deze blog aanleverde, goed. Zij hebben al veel klimaatvriendelijke recepten, omdat zij ook voor recepten met vlees en vis duurzame hoeveelheden hebben aangehouden. En dan hebben we het nog niet eens gehad over het feit dat je ook nog eens automatisch biologisch eet, en daarmee bijdraagt aan meer biologische landbouw en meer biodiversiteit!


Ga naar de website van The Fork Ranger voor meer informatie over duurzaam eten.